NHÂN KIỆTSince 2009

Tin tức & cẩm nang

BHXH bắt buộc part-time 2026: chi phí thật và 3 hướng xử lý

Cập nhật 2026-07-19

Từ ngày 01/07/2026, lao động part-time có hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên và tiền lương tháng từ 2.530.000 đồng trở lên thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Chi phí đầy đủ cho một người ở mức tham chiếu là 809.600 đồng/tháng, trong đó doanh nghiệp gánh 543.950 đồng (21,5%) và người lao động chịu 265.650 đồng (10,5%). Nếu doanh nghiệp bạn đang dùng lao động thời vụ, ca gãy hoặc cộng tác viên trả theo giờ, đây là khoản chi phí mới cần đưa vào ngân sách ngay từ bây giờ.

Ba mốc pháp lý cần nắm trước 01/07/2026

Việc mở rộng diện bắt buộc sang lao động không trọn thời gian không đến từ một văn bản đơn lẻ, mà là tổng hợp của ba mốc:

Điểm nhiều doanh nghiệp bỏ sót: quy định căn cứ vào tiền lương tháng ghi trong hợp đồng, không căn cứ vào việc người đó làm 4 tiếng hay 8 tiếng mỗi ngày. Một nhân viên bán hàng làm 5 buổi/tuần, thu nhập 4,5 triệu đồng/tháng, ký hợp đồng 6 tháng — đã thuộc diện đóng đầy đủ.

Mức tham chiếu 2.530.000 đồng quyết định ba thứ

Con số 2.530.000 đồng/tháng (áp dụng từ 01/07/2026) không chỉ là một mức lương. Nó đóng ba vai trò cùng lúc:

Bóc tách 809.600 đồng: tiền đi đâu

Ở mức tham chiếu 2.530.000 đồng, cấu phần cụ thể như sau.

Phần doanh nghiệp đóng — 21,5% = 543.950 đồng:

Phần người lao động đóng — 10,5% = 265.650 đồng:

Ví dụ: chuỗi cà phê 10 nhân viên part-time

Một cửa hàng F&B dùng 10 bạn part-time, mỗi bạn ký hợp đồng 3 tháng, lương 4,2 triệu đồng/tháng. Trước 01/07/2026 chưa đóng gì. Sau mốc đó, tính ở mức tham chiếu:

Với chuỗi 5 cửa hàng cùng quy mô, con số nhân lên thành gần 486 triệu đồng/năm. Đây là mức chi phí đủ lớn để phải đưa vào kế hoạch tài chính, chứ không phải khoản "để tính sau".

Năm tình huống hay gây tranh cãi

Hợp đồng dưới 1 tháng. Không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc. Nhưng nếu doanh nghiệp ký liên tiếp nhiều hợp đồng 25–29 ngày cho cùng một người ở cùng vị trí, cơ quan thanh tra hoàn toàn có cơ sở xác định đây là quan hệ lao động liên tục và truy thu.

Cộng tác viên. Tên gọi hợp đồng không quyết định bản chất. Nếu người đó làm theo ca cố định, chịu sự quản lý điều hành, dùng công cụ của doanh nghiệp thì đó là quan hệ lao động.

Khoán việc. Hợp pháp khi khoán theo kết quả công việc cụ thể, người nhận khoán tự tổ chức thực hiện. Không hợp pháp khi thực chất là trả lương theo thời gian có mặt.

Thời vụ theo mùa. Nhà máy cao điểm 3–4 tháng vẫn phải đóng cho toàn bộ lao động ký hợp đồng từ đủ 1 tháng đạt ngưỡng lương. Chi phí này cần được đưa vào giá thành ngay từ khâu báo giá.

Một người làm part-time ở nhiều nơi. Người lao động chỉ đóng BHXH và BHTN ở nơi ký hợp đồng đầu tiên. Riêng bảo hiểm tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp thì từng người sử dụng lao động đều phải đóng cho phần hợp đồng của mình.

Ranh giới giữa hợp đồng lao động và hợp đồng dịch vụ

Khi thanh tra, cơ quan quản lý nhìn vào bản chất chứ không nhìn tiêu đề văn bản. Các dấu hiệu thường được dùng để kết luận có quan hệ lao động:

Có từ ba dấu hiệu trở lên thì việc gọi tên "hợp đồng dịch vụ" gần như không còn giá trị bảo vệ.

Cái giá của việc né đóng

Theo Luật BHXH 41/2024/QH15, hành vi chậm đóng và trốn đóng bị buộc nộp đủ số tiền chậm đóng, trốn đóng cộng thêm 0,03%/ngày tính trên số tiền đó — tương đương khoảng 10,95%/năm, cao hơn lãi vay ngân hàng thông thường.

Về xử phạt hành chính, Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định phạt theo tỷ lệ phần trăm trên tổng số tiền phải đóng cùng khung phạt tiền cho hành vi trốn đóng; mức phạt áp dụng với tổ chức bằng hai lần mức phạt với cá nhân theo khoản 1 Điều 6 của nghị định này. Hành vi trốn đóng có dấu hiệu gian dối, có tổ chức còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 216 Bộ luật Hình sự.

Hệ quả dây chuyền thường tốn kém hơn tiền phạt: chi phí lương của nhóm lao động không có hồ sơ hợp lệ dễ bị loại khi quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp, và bảng kê thuế TNCN lệch với dữ liệu BHXH sẽ kéo theo một đợt rà soát thứ hai từ cơ quan thuế.

Ba hướng xử lý doanh nghiệp thường chọn

Hướng 1 — Tự kiện toàn nội bộ. Rà lại toàn bộ hợp đồng, chuyển nhóm đủ điều kiện sang hợp đồng lao động, đăng ký tăng lao động với cơ quan BHXH. Kiểm soát cao nhất, nhưng cần nhân sự C&B đủ chuyên môn và làm tăng đáng kể khối lượng nghiệp vụ hàng tháng: hồ sơ tăng giảm, chốt sổ, báo cáo lao động, ốm đau thai sản. Với doanh nghiệp có biến động nhân sự lớn, đây là gánh nặng vận hành thật.

Hướng 2 — Tái cấu trúc mô hình nhân sự. Gộp ca để giảm đầu người, chuyển một phần công việc sang thuê dịch vụ trọn gói theo kết quả. Có thể giảm chi phí, nhưng phải làm đúng bản chất — nếu chỉ đổi tên hợp đồng mà cách vận hành không đổi thì rủi ro truy thu vẫn nguyên vẹn.

Hướng 3 — Chuyển sang đơn vị cung ứng ký hợp đồng lao động. Người lao động ký hợp đồng với đơn vị có giấy phép, đơn vị đó đóng BHXH, khai thuế và chịu trách nhiệm pháp lý về quan hệ lao động. Chi phí minh bạch theo đầu người, thời gian triển khai nhanh, nhưng doanh nghiệp cần chọn đối tác có đủ điều kiện pháp lý.

Hợp thức hóa lao động là gì và khi nào phù hợp

Dịch vụ hợp thức hóa lao động là mô hình trong đó nhóm lao động đang làm việc tại doanh nghiệp bạn chuyển sang ký hợp đồng lao động với đơn vị cung ứng. Đơn vị này đóng BHXH – BHYT – BHTN, khấu trừ và khai thuế TNCN, làm báo cáo tình hình sử dụng lao động và chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý. Doanh nghiệp bạn vẫn điều hành công việc hàng ngày như cũ và trả một khoản phí dịch vụ trọn gói.

Mô hình phù hợp khi doanh nghiệp có nhiều lao động part-time hoặc thời vụ, biến động nhân sự cao, hoặc bộ máy nhân sự nội bộ mỏng. Điều kiện bắt buộc để không trở thành lách luật: đơn vị cung ứng phải có giấy phép hoạt động cho thuê lại lao động còn hiệu lực, hợp đồng lao động phải ký thật với đúng mức lương thực trả, và toàn bộ nghĩa vụ BHXH phải được đóng đầy đủ trên mức lương đó. Nhân Kiệt hoạt động theo giấy phép cho thuê lại lao động số 15/2019/SHCM, hệ thống quản trị đạt ISO 9001:2015, đang quản lý hơn 40.000 lao động tại 34 tỉnh thành cho hơn 500 khách hàng.

Nếu doanh nghiệp chỉ cần xử lý phần tính toán và hồ sơ, dịch vụ tính lương thuê ngoài là phương án nhẹ hơn: giữ nguyên hợp đồng lao động hiện tại, chỉ chuyển giao phần bảng lương, BHXH và thuế TNCN. Còn khi cần bổ sung nhân lực mới cho giai đoạn cao điểm, dịch vụ cung ứng lao động xử lý luôn cả khâu tuyển và khâu hồ sơ pháp lý ngay từ đầu.

Checklist 12 điểm rà soát trước 01/07/2026

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên part-time làm 4 tiếng/ngày có phải đóng BHXH bắt buộc không?

Có, nếu người đó có hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên và tiền lương tháng đạt từ 2.530.000 đồng trở lên. Quy định tại Luật BHXH 41/2024/QH15 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP căn cứ vào mức lương tháng ghi trong hợp đồng, không căn cứ vào số giờ làm mỗi ngày. Số tiền đóng ở mức tham chiếu là 809.600 đồng/tháng, gồm 543.950 đồng phần doanh nghiệp và 265.650 đồng phần người lao động.

Hợp đồng thời vụ dưới 1 tháng năm 2026 có phải đóng BHXH không?

Hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc. Tuy nhiên nếu doanh nghiệp ký lặp lại nhiều hợp đồng ngắn cho cùng một người ở cùng vị trí công việc, cơ quan thanh tra có thể xác định đây là quan hệ lao động liên tục và ra quyết định truy thu kèm khoản 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng.

Một người làm part-time ở hai công ty thì đóng BHXH ở đâu, ai chịu trách nhiệm?

Người lao động chỉ đóng BHXH bắt buộc và BHTN theo hợp đồng lao động giao kết đầu tiên. Riêng bảo hiểm tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp thì mỗi người sử dụng lao động đều phải đóng cho phần hợp đồng của mình. Doanh nghiệp cần yêu cầu người lao động khai báo tình trạng tham gia BHXH ở nơi khác ngay khi ký hợp đồng để tránh trùng lặp hoặc bỏ sót.

Công ty không đóng BHXH cho nhân viên bị phạt bao nhiêu tiền năm 2026?

Doanh nghiệp bị buộc nộp đủ số tiền chậm đóng hoặc trốn đóng, cộng thêm 0,03%/ngày trên số tiền đó theo Luật BHXH 41/2024/QH15 — tương đương khoảng 10,95% một năm. Ngoài ra còn bị xử phạt hành chính theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, trong đó mức phạt với tổ chức bằng hai lần mức phạt với cá nhân. Trường hợp trốn đóng có gian dối còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 216 Bộ luật Hình sự.

Ký hợp đồng cộng tác viên hoặc hợp đồng dịch vụ thay hợp đồng lao động có hợp pháp không?

Hợp pháp khi công việc thực sự mang tính dịch vụ độc lập: giao theo kết quả, người thực hiện tự tổ chức công việc và không chịu sự quản lý điều hành hàng ngày. Không hợp pháp khi người đó làm theo ca cố định, có quản lý trực tiếp giám sát, hưởng thù lao theo thời gian làm việc — khi đó pháp luật xác định theo bản chất quan hệ, không theo tên gọi của văn bản đã ký.

Cần rà soát danh sách lao động của bạn?

Nhân Kiệt có thể rà soát danh sách lao động part-time và thời vụ hiện tại của doanh nghiệp bạn, chỉ ra nhóm nào thuộc diện phải đóng từ 01/07/2026 và ước tính chi phí phát sinh cụ thể theo từng phương án. Liên hệ 0908 636 108 (Nguyễn Quốc Trung — Phó Tổng Giám đốc) hoặc trungnguyen@nhankiet.vn để đặt lịch trao đổi.

Cần tư vấn cụ thể cho doanh nghiệp của bạn?
Gọi 0908 636 108 (Nguyễn Quốc Trung — Phó Tổng Giám đốc) hoặc xem dịch vụ hợp thức hóa lao động, tính lương thuê ngoài, cung ứng lao động.

← Các bài viết khác

Gọi 0908 636 108 Nhắn Zalo